Πέρασαν 43 χρόνια από την ημέρα που η Πολιτεία αναγνώρισε και θεσμοθέτησε την Εθνική Αντίσταση με το Ν. 1285/1982, η οποία απεικονίζει την ακατάβλητη και δυναμική ορμή του αδούλωτου ελληνικού λαού εναντίον του φασισμού και του ναζισμού.
Η Αντίσταση συγκροτήθηκε από την αυθόρμητη παλλαϊκή συμμετοχή που κατατρόπωσε τον Μουσολίνι και καθήλωσε τον Χίτλερ για μήνες ανατρέποντας τα σχέδιά του. Συνεχίστηκε αργότερα στα βουνά και στις πόλεις προξενώντας μεγάλα τραύματα στους κατακτητές και τους συνεργάτες τους.
Την πρώτη πράξη Αντίστασης, μπορούμε να πούμε, τη συναντάμε στον αγέρωχο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο, ο οποίος επέδειξε θαρραλέα στάση αρνούμενος να συμμετάσχει στη συμβολική παράδοση της πόλης των Αθηνών στους κατακτητές και επίσης αρνήθηκε να ορκίσει την πρώτη κατοχική κυβέρνηση, «σχηματιζομένην υπό την διοίκησιν του εχθρού».
Μετά την αποχώρηση της ελληνικής κυβέρνησης οι δομές του κράτους είχαν διαλυθεί και οι αντιστασιακές οργανώσεις ανέλαβαν τόσο την αντίσταση κατά των κατακτητών, όσο και την σωτηρία των πολιτών από την πείνα και τις στερήσεις, από την ακρίβεια και τους μαυραγορίτες και από αποστολές στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Σημαντική ήταν και η δράση των Δημοσίων Υπαλλήλων, με την ΠΑΝΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ που συγκρότησαν, οι οποίοι αψηφώντας τους κατακτητές με κινητοποιήσεις και απεργίες κατόρθωσαν, μαζί και με τους άλλους εργαζόμενους να αυξήσουν τους μισθούς των, να περιορίσουν την πείνα και να αποφύγουν τις συλλήψεις και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας. Η δράση των ανταρτικών ομάδων επισκίασε την προδοτική δράση των δοσιλόγων και των συνεργατών των κατακτητών.
Το αποκορύφωμα της ενωτικής δράσης των ανταρτικών ομάδων υπήρξε η συνεργασία τους στην ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, αλλά εξίσου σημαντική υπήρξε και η «Συμφωνία της Πλάκας» ή «Συμφωνία Μορόφυλου-Πλάκας» στις 29 Φεβρουαρίου 1944, που έθεσε τα πλαίσια για την ενιαία δράση εναντίον του εχθρού.
Η δράση των αντιστασιακών οργανώσεων συνετέλεσε ώστε να καθηλωθεί μεγάλος αριθμός στρατιωτικών γερμανικών δυνάμεων και αυτό επηρέασε σημαντικά την εξέλιξη του πολέμου στα άλλα μέτωπα, ενώ ταυτόχρονα απέτρεψε τις προσπάθειες των κατακτητών και των συνεργατών τους για τον εκφασισμό και τον εκναζισμό της ελληνικής κοινωνίας.
Η Ελληνική Δημοκρατία με δύο νομοθετήματά της, το Ν.1285/1982 και την απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής στις 17 Απριλίου 2019, που αφορά τη σθεναρή διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων, έθεσε τα θεμέλια για την ιστορική δικαίωση των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, αλλά και την απαίτηση για διεκδίκηση των οφειλών από τις καταστροφές, τις λεηλασίες και τους θανάτους που προξένησαν οι κατακτητές στη χώρα μας.
Η 25 Νοεμβρίου είναι καθιερωμένη ως ημέρα μνήμης της Εθνικής Αντίστασης με σκοπό να εμπνέονται οι επόμενες γενιές από το αγωνιστικό φρόνημα των πατέρων τους, να παραδειγματίζονται από την αδούλωτη ψυχή τους και με ομοψυχία να εργάζονται για τα καλά της Ειρήνης. Αποτελεί μια ιερή παρακαταθήκη για να σπουδάζουμε τα περασμένα και να σηματοδοτούμε τα μέλλοντα με γνώμονα την ιστορική αλήθεια.
Ηλίας Ηλιόπουλος
Πρόεδρος ΠΟΠΣ